Nietrzymanie moczu (NTM). Jak skutecznie poprawić komfort życia?

Przyczyny problemu

NTM występuje dwa razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. Uwarunkowane jest takimi czynnikami jak:

• przebyty poród (szczególnie powikłany); wzrost liczby przebytych ciąż i porodów harmonizuje ze zwiększoną częstością nietrzymania moczu,
• częste infekcje układu moczowo-płciowego,
• spadek poziomu hormonów w okresie menopauzy – to schorzenie jest szczególnie powszechne w tej grupie wiekowej z powodu spadku poziomu estrogenu, który wpływa na elastyczność i siłę tkanek układu moczowo-płciowego
• urazy mechaniczne i wrodzone wady anatomiczne.

Typy NTM

1.   Wysiłkowe nietrzymanie moczu – dochodzi tu do mimowolnego wycieku moczu podczas aktywności fizycznej, kaszlu czy kichania.
2.   Nietrzymanie moczu z naglącym parciem – wynika z nadreaktywności pęcherza, objawia się nagłą, trudną do opanowania potrzebą oddania moczu.
3.   Nietrzymanie moczu z przepełnienia pęcherza – spowodowane przeszkodami w odpływie moczu, często dotyczy mężczyzn z powiększoną prostatą.

Diagnostyka

Jeżeli cokolwiek nas zaniepokoi, to naprawdę nie ma na co czekać. Kluczowe jest zgłoszenie się do lekarza (rodzinnego, ginekologa lub urologa). Badania obejmują:

• wywiad lekarski,
• badanie fizykalne, w tym ocenę stanu prostaty lub ginekologiczne,
• analizę moczu i badania obrazowe, np. USG,
• badanie urodynamiczne, oceniające funkcjonowanie pęcherza. Należy pamiętać, aby na badanie stawić się z pełnym pęcherzem, co ułatwi lekarzowi ocenę stanu zaawansowania NTM.

Metody leczenia

Jest na szczęście dobra wiadomość dla osób zmagających się z tym „wilgotnym problemem”. Leczenie NTM daje naprawdę dobre efekty. To prawda, że trwa długo, ale nie można się zniechęcać.

Do najpopularniejszych metod należą:

1.   ćwiczenia mięśni Kegla – regularne treningi wzmacniają mięśnie dna miednicy, co jest szczególnie skuteczne w początkowym stadium choroby. Ćwiczenia polegają na naprzemiennym napinaniu i rozluźnianiu mięśni dna miednicy. Nie są skomplikowane i nie wymagają specjalnych sprzętów. Najistotniejsza jest wytrwałość dla uzyskania pożądanych efektów – należy je wykonywać regularnie, czyli najmniej 3 razy dziennie przez co najmniej 3 miesiące;
2.   terapia farmakologiczna –uzależniona jest od przyczyn schorzenia. Stosowane leki mają na celu poprawę funkcji pęcherza, zmniejszenie nadreaktywności mięśni oraz poprawę napięcia mięśni dna miednicy. Stosuje się w tym celu leki antycholinergiczne (np. oksybutynina, solifenacyna, tolterodyna, trospium), które hamują działanie acetylocholiny na receptory w pęcherzu moczowym, co zmniejsza nadreaktywność mięśni i zmniejsza naglące parcie; estrogeny (aplikowane miejscowo w postaci kremów, globulek, plastrów), które poprawiają ukrwienie układu moczowo-płciowego i stan tkanek, a to pomaga zwłaszcza w przypadku wysiłkowego nietrzymania moczu u kobiet po menopauzie; duloksetynę – zaliczaną do antydepresantów, ale lek ten zwiększa także napięcie mięśni dna miednicy przez wzrost poziomu serotoniny i noradrenaliny; mirabegon będący beta-3-adrenomimetykiem, który rozluźnia mięsień wypieracza i zwiększa pojemność pęcherza oraz toksynę botulinową typu A, która wstrzykiwana do mięśnia wypieracza pęcherza hamuje nadmierną aktywność mięśni, co ogranicza epizody nietrzymania moczu;
3.   zabiegi chirurgiczne – np. operacje pętlowe, podwieszanie szyi pęcherza, sztuczny zwieracz cewki moczowej, kolposyspencja metodą Burcha, cystoplastka powiększająca i inne  – są  przeznaczone głównie dla tych pacjentów, u których farmakoterapia i ćwiczenia mięśni dna miednicy nie przyniosły oczekiwanych rezultatów;
4.   elektrostymulacja i laseroterapia – to nowoczesne metody wspomagające funkcjonowanie mięśni dna miednicy;
5.   zmiana stylu życia – jest ona kluczowym elementem kompleksowego podejścia do leczenia NTM. Obejmuje utrzymanie prawidłowej masy ciała (nadwaga zwiększa nacisk na pęcherz i mięśnie dna miednicy), rezygnację z używek (kofeiny, alkoholu, nikotyny), regularna aktywność fizyczną, wprowadzenie regularnych wizyt w toalecie (co 2-4 godziny) oraz modyfikację diety (odpowiednia ilość wypijanej wody i błonnik pomagają uniknąć zaparć, które mogą wywoływać dodatkowy nacisk na pęcherz);
6.   pozycja podczas oddawania moczu – właściwa pozycja, lekko nachylona do przodu pomaga w pełnym opróżnieniu pęcherza;
7.   stosowanie wkładek higienicznych – w aptekach jest mnóstwo wyrobów medycznych, takich jak wkładki czy majtki chłonne, które poprawiają komfort życia pacjenta, higienę, niwelują nieprzyjemny zapach moczu. W pewien sposób wpływają też na stan psychiczny, redukując stres (a stres także może nasilać objawy NTM, zwłaszcza w przypadku pęcherza nadreaktywnego).

Nietrzymanie moczu nie powinno być tematem tabu. Dzięki nowoczesnym metodom leczenia i odpowiedniej profilaktyce można znacząco poprawić komfort życia. Ważne jest, by jak najszybciej skonsultować się z lekarzem i wdrożyć odpowiednie leczenie. Zmiana trybu życia w połączeniu z innymi metodami (farmakoterapią czy ćwiczeniami) może znacznie poprawić komfort życia pacjenta na każdym etapie zaawansowania schorzenia.