Jak bezpiecznie przetrwać upały

Sen nocy letniej

Upały działają na cały nasz organizm. W tym czasie pojawiają się kłopoty ze snem, narastające w okresie tak zwanych tropikalnych nocy, gdy temperatura nie spada poniżej 20 stopni. W takim okresie zaczyna skakać ciśnienie, przyspiesza praca serca, pogarsza się ogólne samopoczucie. Łatwo o wszelkie reakcje skórne, łącznie ze zmianami pęcherzowymi. Często pojawiają się obrzęki kończyn i skurcze mięśni (te ostatnie może złagodzić dieta bogata w potas, sód, magnez i wapń). A także omdlenia wynikające ze zmniejszonego rzutu serca i rzutu naczyniowego – omdlenie grozi z kolei złamaniami, obrażeniami. W pewnych przypadkach może dojść do kwasicy organizmu. Wtedy w związku z jego zbyt dużym zakwaszeniem pojawiają się wymioty, które przyspieszają procesy odwodnienia.

Nie czekać na pragnienie

Wraz z wiekiem pojawiają się zaburzenia w odczuwaniu pragnienia. Nerki zatrzymują wówczas więcej wody, a to przekłada się na zmniejszenie uczucia pragnienia. Zaburzona jest także praca tak zwanego ośrodka głodu i sytości, mózg nie wysyła na czas sygnałów, że zaburzona została gospodarka wodna organizmu. W takiej sytuacji łatwo się odwodnić. Tym bardziej, że w wieku dojrzałym woda stanowi około 70 proc. masy ciała, ale już po 60. roku życia to zaledwie 50-60 proc. i niedobory pojawią się szybciej. Pamiętać należy więc o regularnym piciu napojów, minimum 2 litrów dziennie. Regularnym – jeśli czujemy pragnienie, oznacza to, że już pojawiły się pierwsze skutki odwodnienia i organizm woła o pomoc. Odwodnienie przyspieszają także inne problemy narastające z wiekiem – przede wszystkim zaburzenia w pracy gruczołów potowych oraz spadek wydajności układu oddechowego, a przecież tymi drogami nasze ciało najefektywniej się chłodzi. Pewne znaczenie ma też tutaj fakt, że wiele starszych osób ma problemy z poruszaniem się, a tym samym jest uzależniona od podania napoju przez inne osoby, które nie zawsze i nie cały czas są obecne.

Rada: przez cały dzień regularnie, co godzinę lub dwie, należy wypijać najlepiej szklankę wody. Komu trudno o tym pamiętać, powinien nastawić sobie przypominajkę w telefonie lub budzik.

Uwaga na udar cieplny

Najcięższą reakcją organizmu na upał jest udar cieplny. Objawy udaru każdy zna – pragnienie, sucha, zaczerwieniona skóra, mroczki przed oczami, ból głowy, potem zawroty głowy, gorączka, nudności, wymioty. I tutaj seniorzy należą do, w złym tego słowa znaczeniu, „wybrańców”. W późniejszym wieku stajemy się bardziej narażeni na udary, a dodatkowo ewentualność taka potęgowana jest jeszcze przez zmęczenie, stres, otyłość i wiele leków zażywanych na choroby przewlekłe, a zaburzających termoregulację organizmu. Do nich należą te na cukrzycę, nadciśnienie, stany depresyjne, alergie. Objawy u osób starszych narastają lawinowo i statystycznie zauważane są później niż w innych grupach wiekowych. Skuteczną i szybką interwencję często utrudnia samotność – niewiele brakuje do utraty przytomności i braku reakcji na to, co się dzieje. Zresztą upał u każdego prowadzi do spowolnienia wszelkich reakcji i czynności organizmu, u seniorów jest to niestety spotęgowane.

Rada: zrezygnuj z wysiadywania w pełnym słońcu, pamiętaj o nakryciu głowy. Przy wyjątkowo wysokich temperaturach zrezygnuj z załatwiania spraw, które wymagają długiego przebywania na słońcu oraz wysiłku fizycznego, np. w ogródku. Pamiętaj, że nawet gdy czujesz powiew wiatru, twój organizm się nagrzewa od słońca. Na balkonie lub tarasie zadbaj o parasol przeciwsłoneczny, żagiel chroniący przed promieniami lub zadaszenie.

Chłód poranka i wieczoru

Zalecenia na czas upałów są bardzo proste. Przede wszystkim należy unikać wychodzenia na zewnątrz w godzinach panowania najwyższych temperatur, a więc między 10 (12) a 15 (17) – różne źródła zalecają różne godziny, wszystko zależy od warunków. Idealną porą na wyjście w takiej sytuacji jest poranek i późne popołudnie. Rzecz jasna jeśli czujemy się na siłach. Lepiej odpuścić nawet rutynowy codzienny spacer, jeśli czujemy się niekomfortowo. To, że czujemy się młodo, to jedna sprawa, jednak to, że nasz organizm się zmienił, to pewnik – nie bądźmy zupełnie bezkrytyczni wobec siebie. Drugą ważną sprawą jest zakrywanie głowy, a także smarowanie kremem z filtrem odsłoniętych części ciała. Jeśli ubrania, to z tkanin naturalnych, przewiewnego lnu czy bawełny.

Rada: trzeba także zadbać o obniżenie temperatury w pomieszczeniach. Udaru można dostać także w domu. Nie sprawdzi się tu otwieranie okien w porze południowej – wietrzyć należy wcześnie rano i wieczorem. Ponadto, jeśli mamy okna od południa lub zachodu, warto zasłonić okna, włączyć wiatraczek, klimatyzację, ograniczyć aktywność, odpoczywać.